Monday, 12 September 2011

PRESIDENT KABILA YATANZE CANDIDATURE YE

iki Cyumweru tariki 11 Nzeli 2011, Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Joseph Kabila yatanze impapuro yasabwaga kugirango yemerwe nk’umukandida ku mwanya w’umukuru w’igihugu mu matora azaba tariki 28/11/2011.
Ubwo yatangaga kandidatire ye, Perezida Kabila yageze aho komisiyo y’amatora ikorera atari mu modoka, ahubwo agenda n’amaguru, aho yari aherekejwe n’abashinzwe kumurinda bari kumwe n’abapolisi benshi. Inyuma ye kandi hari abaturage benshi berekanaga ko bamushyigikiye, cyane cyane abo mu ishyaka PPRD ayobora. Gusa Kabila yiyandikishije nk’umukandida wigenga (indépendant) nk’uko tubikesha AFP.
Abarwanashyaka ba PPRD baherekeje umukandida wabo Kabila
Kabila w’imyaka 40 ariyamamariza manda ya kabiri, nyuma y’uko amaze imyaka 5 muri manda ya mbere kuko yatsinze amatora yo mu 2006. Muri uwo mwaka, Kabila yari yatsinze Jean-Pierre Bemba ku cyiciro cya kabiri cy’amatora, ariko ay’uyu mwaka azaba mu cyiciro kimwe rukumbi, ku buryo uzaza ku mwanya wa mbere azahita aba Perezida.
Jean-Pierre Bemba yayoboraga MLC ubu afungiye ku Rukiko Mpuzamahanga Mpanabyaha rwa La Haye, aho aregwa ibyaha byo guhohotera ikiremwamuntu muri repubulika ya Centrafrique.
Aha twabibutsa ko mbere y’uko Kabila atsindira manda ya mbere mu 2006, yabanje kuba Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo mu nzibacyuho, ubwo yasimburaga se Laurent-Désiré Kabila wari umaze kwicwa arashwe tariki 16/1/2001.
Amatora y’uyu mwaka azitabirwa n’abanyekongo barenga miliyoni 32 azaba arimo abakandida benshi, harimo 3 bazwi kurusha abandi bazaba bahanganye bikomeye na Kabila. Abo ni Etienne Tshisekedi w’imyaka 78 uyobora UDPS, Léon Kengo wa Dondo w’imyaka 76 uyobora Sena y’iki gihugu, akaba yarahoze ari umwe mu bikomerezwa ku ngoma ya Mobutu, na Vital Kamerhe w’imyaka 51 wigeze kuyobora umutwe w’abadepite muri iki gihugu.
Hitezwe kandi ibikorwa by’ubugizi bwa nabi bitandukanye, dore ko no mu minsi ishize habaye imvururu zahitanye umuntu i Kinshasa, ubwo abo mu ishyaka UDPS bigaragambyaga.

Wednesday, 7 September 2011

PHILOSOPHIE ZA KARUCIYE (igice cya mbere)

Dawudi Karuciye ati: “Isi yarisanganywe ba se none ubu yabonye nyina.”
Yanditswe n'ubuyobozi kw'itariki ya 09 / 02 /2011 - 5:25:16        174 incuro imaze kurebga.
Dawudi Karuciye
Ifoto: Umwuzukuru we

CALIFORNIA, USA - Dawudi Karuciye yari umuntu uzwi cane mu bgoko bg’Abanyamurenge. Abantu bamwibukira cane mu magambo ye yavuze akiriho; aya magambo akoreshwa na benshi cane kugeze ubu. Aya magambo kandi yuzuye ubgenge burenze urugero. Ntawashidikanya ko yari umufilozofe (philosophe) w’Umunyamurenge nubgo atigeze agera ku ntebe y’ishuri. Kubera ko abantu benshi bakoresha amagambo ye cane, uganira n’umuntu ukumva aravuze ngo: “Karuciye yaravuze ngo...”

HEPFO KW'IFOTO NI DAWUDI KARUCIYE, AHO BAMUVURAGA


Mbere hose Karuciye yitaga inka amazina. Ubutumwa bumaze kuza, atangira kuvuga andi magambo akomeye kandi yuzuye ubuhanga butangaje. Aya ni amwe muyo yavuze:

1. Inka mbi niyo nziza: Ibi yabivuze mu mwaka wa 1972 ubgo umwe mu bakobga be yari agiye gushakwa. Iwabo w’umuhungu bazanye inka y’ifatarembo yitwaga Ruberumwami. Iyi nka ngo yari mbi cane. Umunsi wo gukoshanya ugeze, abagabo bagiye gutora inka. Abahungu be banga gutora ya yindi mbi, ahubgo bahitamo gutora inziza zari mu kibuga. Karuciye yaranze avuga ko ako gaka bagomba kugatora mu gihe kari kaje gufata irembo. Kabiri kangahe, ya nka mbi yabyaye inyana icenda n’ikimasa kimwe. Ibi kandi yakomeje abigereranya n’uko umuntu mubi ariwe mwiza ngo kuko ntiwakundira umuntu uburanga ahubgo umukundira umutima we.

2. Hakwiriye kurwara umugabo hagapfa umugore: Ibi yabivuze kubera ko umugore ashobora kurwaza umugabo we ariko ngo umugabo ntiyorwaza umugore we. Iyo umugore apfuye ataragira abana umugabo azashaka undi ariko iyo umugabo apfuye umugore ataragira abana azataha urugo rukazima.

3. Abapasiteri bateye abakirisitu umugongo: Umunsi umwe aja kwinjira, bamwicaza mu bapasiteri. Ageze ku ntebe bamwishazaho, yahisemo kwicara yerekeye inyuma. Mu yandi magambo, yicaye yereke inyuma mw'ikanisa mu gihe abandi bari bicaye berekeye imbere nkuko bisanzwe. Abantu bamaze gusohoka bagize amatsiko yo kumenya impamvu yamuteye gukora igikorwa nk’ico. Karuciye yababgiye ko abungeri benshi ariko bameze.  Ngo bateye intama (abakirisito) zabo imigongo; benshi ngo barazitaye barabunga abandi ngo nta mutima wa gikirisitu babafitiye.

4. Urambuze nanje ndakubuze: Igihe kimwe umuhungu we yarabunze ava aho bari baturanye na se. Ise (Karuciye) ntiyabyishimiye. Yaramwinginze amusaba kutagenda. Umuhungu we kuko yari yamashije, aragenda. Karuciye aramubgira ngo nubgo wishimiye kugenda ariko urambuze kandi nanje ndakubuze. Mu yandi magambo, yamubgiye ko baburanye. Tubibutse ko uyu muhungu igihe carageze yitaba Imana ise ntiyashobora kugera iyo yari atuye kubera ubusaza. Karuciye nawe nyuma yaje kwitaba Imana.

5. Ibyaha bivukana n’ibyago: Ibi yabivuze ku kiriyo c'umuhungu wabo we witwaga Serubungo. Yabajije abantu bari ku kigandaro harimo n’abapasiteri niba urupfu ruvukana n’iki. Habuze umuntu n’umwe ugisubiza. Yavugaga ko ibyago bitera umuntu ibyaha. Yemeza ko ibyaha bivukana n’ibyago.

6. Intumbi zihagaze nizo nyinshi: Igihe habaga intambara ikomeye mu misozi ihanamiye i Buvira ndetse n’i Murenge, abantu bazanye amakuru y’incamugongo mu muhana aho yari atuye mu Bijombo bavuga ko abasirikare bashize, intumbi zuzuye ku misozi. Karuciye yabasubije atangaye ababgira ko intumbi zihagaze arizo nyinshi. 

7. Abapasiteri bazabanyunyuza abakirisitu: Umunsi umwe abana basanga anyunyuza imbombo mu gashashe. Bamubajije impamvu atayitamira mu kanwa nkuko abandi bazirya, ababgira ko ariko abungeri b’amakanisa bazabanyunyuza abakristo iyo babasaba gutanga isadaka hamwe n’igice c’icumi.

8. Abasirikare bararwanye hapfa i kanisa: Intambara imaze kuba i Murenge, habuze umuntu wabasha guhuza ingabo zarwanaga. Maze Karuciye avuga ko harwanye abasirikare hapfa i kanisa. Ibi yabivuze abitewe nuko habuze abapasiteri bahuza abarwanaga ahubgo bahitamo kwifatanya nabo mu kubashigikira mu rugamba, aho wasangaga bamwe bashigikiye uruhande rumwe abandi bagashigikira urundi.

9. Iyo sindano muyintere mu mutwe: Karuciye yarwaye umutwe maze umuganga aja kumuvura. Uyu muganga agiye kumutera isindano kw’itako nkuko bisanzwe, aranga ngo ubgo arwaye mu mutwe bayimutere mu mutwe. Ibi byatwaye umwanya utari muto Karuciye yanze kumvira umuganga wamuvuraga.

10. Isi yarisanganywe ba se none ubu yabonye nyina: Igihe umukobga wa mbere w’umunyamurenge abaye umutegetsi i Murenge, Karuciye byaramutangaje cane. Aravuga ngo isi yarisanzwe ifite ba se none yabonye nyina.

11. Bariya Bakobga babomboka bari basanzwe bakoshanyijwe? Igihe igikorwa co kubombora no kubomboka gitangiye i Murenge, Karacuye yabajije abantu ngo ese bariya bakobga bari mukubomboka baribasanzwe bakoshanyijwe?

Hariho andi magambo wibuka Dawudi Karuciye yavuze akiriho? Hariho se undi muntu wavuze cangwa se ukivuga amagambo atangaje nkaya i Murenge? Tanga ibitekerezo aha hepfo cangwa utwandikire.
____________________
*Iyi nkuru twayanditse twifashishije ibiganiro Imurenge.com yagiranye n’umwe mu bahungu ba Dawundi Karuciye ndetse na bamwe mu buzukuru be.

Ibitekerezo 4    Soma / Tanga Ibitekerezo

Ibitekerezo


Eric avuga: Murenge yapfushije benshi ariko uyu we ararenze. Mbega ubgenge, ubgenge, ubgenge...genda wa musaza we wasize ico abawe tuzahora tukwibukiraho. Ndizera ko hariho abantu benshi bari nk'uyu i Murenge. Njewe ndifuza kumenya amagambo yabo yuko ni meza kuyamenya. Imurenge.com murakoze kutugezaho iyi nkuru nziza cane.
Byanditswe kw'itariki ya 09 / 02 /2011 - 5:30:56.
Ruhumuriza avuga: Ntabgo tuzamwibagirwa bariya nibo bareze benshi kubera amagambo yubgenge bagiye bageza kubantu bimurenge nje nshobora kubita ko aribo bari biblioteke ziwacu aho abantu bagiye bavoma ubgenge bureba kure, kuko amajambo yavuze uyumugabo uyitondeye afite insiguro ninshi cane kubiba ubunyine iwacu. arikose hariya yazavurirwa nimubitaro cange????? mana fasha imurenge.
Byanditswe kw'itariki ya 09 / 02 /2011 - 10:14:05.
Eric avuga: Bishoboke yuko aho yariko avurirwa ari ku musozi nyine...wowe ntuhabona wa? Ariko ntakundi nyine. Ariko amagambo uyu mugabo yavuze ndayubaha pe!
Byanditswe kw'itariki ya 09 / 03 /2011 - 3:36:32.
Ruhumuriza avuga: Uko nukuri amagambo yiwe aremewe kabisa, twizereko imurenge harabandi yasize bazavuga andi magambo nkayiwe, kandi tunasengere iwacu naho hazagere ibitaro biteye imbere bizafasha abantu kuva muriburiya buzima.
Byanditswe kw'itariki ya 09 / 04 /2011 - 12:42:39.

Monday, 22 August 2011

CURRICULUM VITAE AFRICA

NOM : Continent
PRENOM : Africain
AGE : Berceau de l'humanité.
SITUATION MATRIMONIALE : Célibataire avec plus d’un milliard d’enfants.
CONTACT : Au sud de l’Europe, à l’est de l’Amérique.

Objectif : Mettre mes enfants et mes ressources à la disposition des autres pour contribuer à leurs développements.

DOMAINES DE COMPETENCE

Coups d’Etats, guerres, génocides.

ETUDES ET FORMATIONS

-Hautes études à l’ESOCE (Ecole Supérieure Occidentale de Commerce d’Esclaves).
-Hautes études à l’AFRIQUE (L’Africaine de Formation pour la Réélection des Incompétents, Querelleurs, Usurpateurs et Egoïstes).

DIPLÔMES OBTENUS

-Le MRTS (Médaille de Reconnaissance du Tirailleur Sénégalais).
-Le GPRTT (Génocide le Plus Rapide de Tous les Temps).
-Le CPRMPP (Continent le Plus Riche Mais le Plus Pauvre).
-Le CPTS (Continent le Plus Touché par le SIDA).
-Le CPDPP (Continent ou les Présidents Durent le Plus au Pouvoir).
-Le PMDDP (Premier en Matière de Détournement de Deniers Publics).
-Le CPE (Continent le Plus Endetté).
-Le CN (Continent ''Noir'')

EXPERIENCES

-Participation aux deux guerres mondiales.
-Mes coups d’Etats:
•1952 : Égypte, Mohammed Naguib renverse Farouk Ier
•1958 : Soudan, Ibrahim Abboud renverse Abdullah Khalil
•1963 : Congo, David Moussaka et Félix Mouzabakani renversent Fulbert Youlou
•1963 : Togo, Emmanuel Bodjollé renverse Sylvanus Olympio
•1965 : Algérie, Houari Boumédiène renverse Ahmed Ben Bella
•1965 : Zaïre, Mobutu Sese Seko renverse Joseph Kasa-Vubu
•1966 : Burkina Faso, Sangoulé Lamizana renverse Maurice Yaméogo
•1966 : Burundi, Michel Micombero renverse Ntare V
•1966 : Centrafrique, Jean Bédel Bokassa renverse David Dacko
•1966 : Nigeria, Johnson Aguiyi-Ironsi renverse Nnamdi Azikiwe
•1966 : Ouganda, Milton Obote renverse Edward Mutesa
•1968 : Mali, Moussa Traoré renverse Modibo Keïta
•1969 : Libye, Mouammar Kadhafi renverse Idris Ier
•1969 : Soudan, Gaafar Nimeiry renverse Ismail al-Azhari
•1971 : Ouganda, Idi Amin Dada renverse Milton Obote
•1973 : Rwanda, Juvénal Habyarimana renverse Grégoire Kayibanda
•1974 : Éthiopie, Aman Andom renverse Hailé Sélassié Ier
•1974 : Éthiopie, Mengistu Haile Mariam renverse Aman Andom
•1974 : Niger, Seyni Kountché renverse Hamani Diori
•1975 : République fédérale islamique des Comores, Saïd Mohamed Jaffar renverse Ahmed Abdallah
•1975 : Nigeria, Yakubu Gowon renverse Johnson Aguiyi-Ironsi
•1975 : Tchad, Noël Milarew Odingar renverse François Tombalbaye
•1976 : Burundi, Jean-Baptiste Bagaza renverse Michel Micombero
•1976 : République fédérale islamique des Comores, Ali Soilih renverse Saïd Mohamed Jaffar
•1977 : Congo, Joachim Yhombi-Opango renverse Marien Ngouabi
•1977 : Éthiopie, Mengistu Haile Mariam renverse Tafari Benti
•1978 : République fédérale islamique des Comores, Said Atthoumani renverse Ali Soilih
•1978 : Mauritanie, Mustafa Ould Salek renverse Moktar Ould Daddah
•1979 : Centrafrique, David Dacko renverse Bokassa Ier
•1979 : Guinée équatoriale, Teodoro Obiang Nguema Mbasogo renverse Francisco Macías Nguema
•1979 : Tchad, Goukouni Oueddei renverse Félix Malloum
•1979 : Ouganda, Yusufu Lule renverse Idi Amin Dada
•1980 : Burkina Faso, Saye Zerbo renverse Sangoulé Lamizana
•1980 : Guinée-Bissau, João Bernardo Vieira renverse Luis de Almeida Cabral
•1980 : Au Libéria, Samuel Doe renverse William Richard Tolbert
•1981 : Centrafrique, André Kolingba renverse David Dacko
•1982 : Burkina Faso, Jean-Baptiste Ouédraogo renverse Saye Zerbo
•1982 : Tchad, Hissène Habré renverse Goukouni Oueddei
•1983 : Burkina Faso, Thomas Sankara renverse Jean-Baptiste Ouédraogo
•1983 : Nigeria, Muhammadu Buhari renverse Shehu Shagari
•1984 : Guinée, Lansana Conté renverse Louis Lansana Beavogui
•1984 : Mauritanie, Maaouiya Ould Taya renverse Mohamed Khouna Ould Haidalla
•1985 : Ouganda, Basilio Olara Okello renverse Milton Obote
•1985 : Soudan, Swar al-Dahab renverse Gaafar Nimeiry
•1986 : Soudan, Ahmed al-Mirghani renverse Swar al-Dahab
•1987 : Burkina Faso, Blaise Compaoré renverse Thomas Sankara
•1987 : Burundi, Pierre Buyoya renverse Jean-Baptiste Bagaza
•1987 : Tunisie, Zine el-Abidine Ben Ali renverse Habib Bourguiba
•1989 : Soudan, Omar el-Béchir renverse Ahmad al-Mirghani.
•1990 : Libéria, Prince Johnson renverse Samuel Doe
•1991 : Mali, Amadou Toumani Touré renverse Moussa Traoré
•1992 : Algérie, le Haut conseil de securité renverse Chadli Bendjedid
•1995 : République fédérale islamique des Comores, Ayouba Combo renverse Said Mohamed Djohar
•1996 : Burundi, Pierre Buyoya renverse Sylvestre Ntibantunganya
•1996 : Niger, Ibrahim Baré Maïnassara renverse Mahamane Ousmane
•1997 : Zaïre/République démocratique du Congo, Laurent Désiré Kabila renverse Mobutu Sese Seko
•1999 : Union des Comores, Azali Assoumani renverse Tadjidine Ben Said Massounde
•1999 : Côte d'Ivoire, Robert Guéï renverse Henri Konan Bédié
•1999 : Guinée-Bissau, Ansumane Mané renverse João Bernardo Vieira
•1999 : Niger, Daouda Malam Wanké renverse Ibrahim Baré Maïnassara
•2003 : Centrafrique, François Bozizé renverse Ange-Félix Patassé
•2003 : Guinée-Bissau, Verissimo Correia Seabra renverse Kumba Yala
•2005 : Mauritanie, Ely Ould Mohamed Vall renverse Maaouiya Ould Taya
•2008 : Mauritanie, Mohamed Ould Abdel Aziz renverse Sidi Mohamed Ould Cheikh Abdallahi
•2008 : Guinée, Moussa Dadis Camara s'accapare du pouvoir à la mort de Lansana Conté
•2009 : Madagascar, Andry Rajoelina dénonce et renverse à une vitesse impressionnante le régime de Marc Ravalomanana
-2010 : Niger, Djibrilla Hamidou renverse Tandja Mamadou


AUTRES CONNAISSANCES

Analphabétisme, déscolarisation, chômage et appauvrissement.

LOISIRS

Troubles, faire beaucoup d’enfants et famine

NIGUTE HATEGURWA AMATORA ATEGURWA MURI CONGO MUKWA 11/2011

DRC : Perezida Kabila yatoranyijwe n’ishyaka rye nk’umukandida ku mwanya w’umukuru w’igihugu

Ishyaka riri ku butegetsi muri Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo, Parti du peuple pour la reconstruction et la démocratie (PPRD) ryatanze Joseph Kabila nk’ umukandida uzarihagararira mu matora ataha y’umukuru w’umukuru w’igihugu.
Evariste Boshab, umunyamabanga mukuru w’ishyaka PPRD atangaza ko ishyaka ryahisemo gutanga kandidatire ya Kabila kuko babonaga abikwiye kandi abishoboye.nubwo arikwirengagiza ko aba congoman ubu ntacyizere bamufitiye kuko ntaco yabagejejeho muriyi manda ishize yimyaka itanu aho ibyo yavuze azakora imbarwa aribyo yakoze naho ikindi yakoze nukwiharira ubukungu bwigihugu akabwita ubukungu bwe bwite nkuko Radio Okapi ikorera muri Congo ivuga ngo ibyo yabwiye abanyeCongo ibyo yakoze nibike cyane, noneho muri KIVU zombi ho nagahoma munwa ariho yakuye amajwi menshi iyo niturufu abandi banyecongo babanya politique, barigukoresha kuko ntaco yagejeje kuri congo muri rusange,aho kurugero, AZARIAS MANYWA RUBERWA Ahamagarira abayandi mashyaka kwishira hamwe bakiyamamaza hamwe kugira ngo bakureho perezida Kabira.nkuko tubikesha Radio BBC Ruberwa yahamagariye amashyaka nka UDPS,MLC, niyo abereyo umuyobozi ariyo RCD bose aho bokwishira hamwe bashobora gutsinda Kabira, nubwo ayo matora ari gukorwa bigaragara ko harimo ubundi buriganya.
Kuva kuwa kane w’icyumweru gishize, komisiyo y’amatora muri iki gihugu yatangiye kwakira no gusuzuma kandidatire zatanzwe ku mwanya w’umukuru w’igihugu n’imyanya y’abadepite. Bamwe mu batavuga rumwe na guverinoma ya Kinshasa batangiye kuvuga imyiteguro y’amatora iri kurangwa n’uburinganya bukabije.
Biteganijwe ko amatora y’abagize inteko inshinga amategeko n’ay’umukuru w’igihugu azabera umunsi umwe, ni ukuvuga tariki 20 yukwa kumi nakumwe uyu mwaka.
Joseph Kabila Kabange afite imyaka 40 y’amavuko ; yagiye ku butegetsi asimbuye se Laurent-Désiré Kabila wishwe tariki 16 Mutarama 2001. Niwe muperezida  wa mbere witwa ko watowe mu mucyo na demokarasi muri icyo gihugu, hari tariki 27 Ugushyingo 2006 .

tubitege amaso.......
commente

Thursday, 18 August 2011

IMPINDURA MATWARA YARANZE CONGO (isimburana ryubuyobozi,namateka)

 Nkuko tubikesha urubuga rwa internet rwitwa IMURENGE.COM yavuze zimwe mumpinduka zabayeho kuva congo yakitwa EMPIRE CONGO nubwo batavuze zose uko zakabaye ariko izo nizo zingenzi dushobora kuvugamo, nkuko tubizi empire Congo yari imwe muri za empire nini muri Afurika( afrique)  nkuko nubundi Congo iri mubihugu byambere muri afurika, kuko iza kumwanya wa 2 ntuma ya Algeria, nkuko igihugu cyari icyambere cyari Sudan ariko igifatanye na leta ya Sudan yamajyepfo ( South Sudan), ubu ikaba yarabaye reta yemewe n'umuryango mpuzamahanga, UN bakaba barakuwe kumwanya wa mbere nigihu cyari icyakabiri.nkuko rero twavuze Empire Congo ko yari nini nanubu iracari nini, mumateka yayo rero hari hamwe hatibukwa imyaka kuko byabaye kera nkitangira rya Empire Congo tariki ntiyabashijwe kumenyekana.
Ishirwaho ry’ubutegetsi bgiswe “Empire Kongo”. Ubu butegetsi bgari bufite icicaro gikuru mu majaruguru ya Angola. Bgari bugizwe kandi n’uturere duherereye mu burengerazuba bga Congo; utu turere tukaba twari dukikije inzuzi Kisale na Upemba ziri muri Katanga ariyo Shaba ubu.
1482: Umugabo wo muri Portugal witwaga Diego Cao (navigator/navigateur) yabaye umunyaburayi wa mbere wageze muri Congo. Kubera iyi mpamvu, igihugu ca Portugal cahise kigirana ubushuti bukomeye n’umwami wa Congo.
Ikinyejana ca 16 na 17: Abongereza, Abadage, Abanyeportigale, hamwe n’Abafaransa batangiye ubucuruzi bg’abacakara bifashishije Congo (bishaka kuvuga ko Congo yabigizemo uruhare).
1870s (umwaka ntuzwi): Umwami w’Umubirigi Leopold II yafashe icemezo mw’ibanga co kubata (gukoroniza) Congo.
1874-77: Umushakashatsi w’inzira w’Umwongereza Henry Stanley yakoze urugenzi ava mu ruzi rwa Congo (fleuve Congo) kugera muri oseya Atilantike (Ocean Atlantique).
1879-87: Umwami Leopold II ategeka Stanley gushiraho ubutegetsi bg’umwami wa Congo.
1884-85: Abategetsi b’i Burayi bashigikira igikorwa c’umwami Leopold co kubata Congo.
1885: Leopold atangaza ishirwaho rya Congo, aho iwe ubge yari umuyobozi.
1891-92: Ababirigi batangira gutwara (kuyobora) Katanga.
1892-94: Uburasirazuba bga Congo bgakwa Abarabu ndetse n’abantu bari biganjemo abavuga igiswahiri.
1908: Leta y’‘Ububirigi yiha Congo (bayigira iyabo) ku gahato nubgo Abakongomani benshi bahaguye babirwanya. Bivugwa yuko ico gihe hishwe miliyoni z’Abakongomani.
1955: Umwarimu w’Umubirigi Antoin van Bilsen ashira ahagaragara ico yise gahunda y’imyaka 30 (30-Year Plan) yo guha Congo uburyo bgo kuzamuka mu miyoborere yayo ubgayo yonyine (self-government).
1959: Ububirigi butangira gutakaza ububasha bitewe n’ibihe bikomeye Congo yari irimo, birimo kwigaragambya mu muji wa Leopoldville (Kinshasa y’ubu).
Mu kwezi kwa 6, 1960: Congo ibona ubgigenge, ari nabgo Patrice Lumumba yabaye minisitiri w’intebe na Joseph Kasavubu nka perezida.
Mu kwezi kwa 7, 1960: Moise Tshombe asaba ko Katanga yakwikukira. Ingabo z’Ababirigi zoherezwayo kurinda Ababirigi babagayo ndetse n’abandi bantu bimbaga amabuye y’agaciro. Ingabo za Loni nazo zoherezwayo kurinda umutekano ariko zihabwa amategeko yo kutivanga mu bibazo.
Mu kwezi kwa 9, 1960: Perezida Joseph Kasavubu yangaza Patrice Lumumba, ntiyashaka ko aguma ku mwanya we mu butegetsi.
Mu kwezi kwa 12, 1960: Patrice Lumumba arafungwa.
Mu kwezi kwa 2, 1961: Patrice Lumumba aricwa mu bufatanye bg’Abanyamerika n’Ababirigi, nkuko byemezwa na benshi.
Mu kwezi kwa 8, 1961: Abasirikare ba Loni batangira kwambura abasirikare b’Abanyakatanga imbunda.
1963: Moise Tshombe yemeze ko abaturage bo muri Katanga bagomba gusubizwa uburenganzira bgabo nk’Abakongomani bagenzi babo.
1964: Perezida Joseph Kasavubu aha Tshombe umwanya wa Patrice Lumumba (kuba minisitiri wa mbere).
1965: Joseph Mobutu yirukana Kasavubu na Tshombe nyuma y’igitero gikomeye yakoze (coup d’état).
1971: Perezida Mobutu ahindura izina ry’igihugu Zaire ndetse n’izina rye bgite Mobutu Sese Seko. Ikindi kandi Katanga yayise Shaba, uruzi Congo (fleuve Congo) arwita uruzi Zaire (fleuve Zaire).
1973-74: Mobutu aha ubgenegihugu abantu batari babusanganywe ndetse yirukana abacuruzi b’Abanyaburayi muri Congo.
1977: Mobutu agarura abacuruzi yari yarirukanye. Mobutu kandi yifashisha ingabo z’Abafaranga, Ababirigi, n’iza Maroc gusubiza inyuma ibitero muri Katanga byari bifite ibirindiro muri Angola.
1989: Zaire inanirwa kuzuza amategeko agenga inguzanyo yari yahawe n’u Bubirigi. Ibi byatumye imirimo y’iterambere mu gihugu ihagarara ndetse n’ubutunzi bumera nabi cane.
1990: Mobutu yemera kurangiza ikibazo kijanye n’imihari myinshi muri politike y’igihugu; ibi byatumye ashiraho ubutegetsi bg’agateganyo (transition) ariko ntibyamubujije gusigarana ububasha mu butegetsi.
1991: Bikurikiranye n’imyigaragambyo y’abasirikare kubera kudahembga i Kinshasa ku murwa mukuru, Mobutu yemeye gusangira ubutegetsi n’abamurwanyaga ariko agumana ububasha mu bijanye n’umutekano ndetse na zimwe mu ntebe zikomeye mu butegetsi.
1993: Habayeho ivuka ry’ubutegetsi bg’abashigikiye ndetse n’abadashigikiye Mobutu.
1994: Mobutu yemera ubutegetsi bga Kengo Wa Dondo nka minisitiri w’intebe.
1996-97: Mu gihe Mobutu yari hanze kwivuza, igihugu giterwa n’abari bayobowe na Laurent Desire Kabila.

Wednesday, 17 August 2011

URWENYA

Umugore yinjiye muri kabari maze arabukwa umugabo wari wambaye zahabu ku maboko, ku ntoki no mu josi maze aramubwira ati "Mbega ngo abantu barasa ntacyo bapfana ! Uzi ko usa neza neza n’umugabo wanjye wa gatatu " ! Umugabo arumirwa dore ko amaso yari ayo maze abaza umugore ati : "Kuki nsa n’uwo mugabo wawe ? aho nsa nawe ni hehe ? Wagize abagabo bangahe ?" umugore ati : "Nagize abagabo babiri nawe wa gatatu nahigaga."
-Umuntu yagiye mu ijuru ahabona inzu abakoze ibyaha bike babanza hejuru. Abonye Padiri ati ko uri hano ? Padiri ati : “Vuga buhoro Musenyeri atakumva, ari muri cave.”
-Umugabo yari muri Penetensiya, ati “Naribye, naratukanye, narasambanye”, Padiri amuca mu ijambo aramwegera ati “Ariko mwe Abagore mubakura he ?”
-Umusazi yaribye batangira kumukubita ahita ababwira ati musigeho mbabwire, “Mureke kunkubita mu kavuyo, ab’imigeri babanze, hakurikireho ab’ingumi”.
-Abasaza biga gusoma no kwandika, mwalimu yandika “IMBARAGASA” ryuzura ikibaho kuko bari barwaye amaso. Umwe ati “yanditse ikimasa cyanjye nticyahakwira.”
-Bimenyerewe ko uwitabye telefoni wese agira ati “allo” (a l’eau), umunsi umwe umuntu ahamagaye mugenzi we ati “allo” undi ati “aluwile” (a l’huile).
- Umugabo yagiye kwa muganga yahiye amatwi yombi, noneho muganga ati ariko ese ubundi ubu byakugendekeye bite ? Undi wahora n’iki wa muganga ko telefone yasonnye ndimo ntera ipasi, noneho nakwitaba mfata ipasi aho gufata telefone ! Muganga ati nonese amatwi yombi yahiye ate ? Umugabo ati umva da ! Nonese sinagombye gutelefona hano nsaba rendez-vous !

Uburyo bashakaga
Mbere umuhungu n’umukobwa barashimanaga hanyuma umwe akabibwira abiwabo bagashima, ntamuhungu wazanaga umukobwa se na nyina batashimye,hanyuma  bakabanza umugeni bemera ukajya gukwa. Umuhungu akajya gutahira. Yajyaga kwasebuke yambaye uruhu bakamutegesha urundi, amazekuhagera akazikiwe kwarukuragira, Akisiga amavuta (Icwende) ikihanaguza (Ize) nikibabi cyimigumbagumba, yamwaga amata yuzuye inkongoro, akihwagiza umurobaniyo yarisabune murico gihe. Akabaho igihe kirekire cane, bakamwa inzoga bakaririmba Inkaa, Hayahaya, bagakoma amashi bakabyina bateze amaboko. bakabzina akabona gutaha, hanyuma bakazabona kumucurira Umugeniwe.

Ibyoguterura byajyenyuma, Barafomoraga, bakamwa inzoga bakavuza inanga, abagore bacunda bakabyina bakavuga Inkaa(Ibyivugo) Ibihimbano bakabyabagabiranye(Ibironda) bakarongoranya bakagabinka, barangiza bagataha Umugeni agasigara.

Amafaranga bayabikaga mumweko,mukibindi nahandi…
Ibijyanye n’Amata Amavuta uburyo bayakoraga: Barakamaga, amata agashirwa munkongoro, bakabuganiza yamara kuvura bagafata Umutozo bakavuruga, bamara bagashira Mugisabo, bagapfundikiza……. Bagacunda amaze kureta barangiza bagakorakoza bagasuka mugashuku, bakavuza indosho amavuta, hagasigara Amacunda, bakayamwa ariko yamwaga abagore n’abana ntamugabo wayamwaga, Amata yararimo amoko menshi: Inshushu,Umwirire, Umubanji,Umushamisha, agakondera cg Ikivuguto hakaba n’amacunda. Akongera akabamo: Umuhondo,      namata            asanzwe,          umusunga,       Isuri…….

Amavuta bakayakanda, barangiza bakayateka, bakosa yampumuro yayo ikavamo bakayashira mwicwende,            (Agakunda       bagegenye       kadafite            inkondo)